{"id":16450,"date":"2021-06-15T19:12:09","date_gmt":"2021-06-15T17:12:09","guid":{"rendered":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/?post_type=stsp_text&p=16450"},"modified":"2021-06-15T19:14:19","modified_gmt":"2021-06-15T17:14:19","slug":"czy-to-jest-normalne-miasto","status":"publish","type":"stsp_text","link":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/","title":{"rendered":"Czy to jest normalne miasto?"},"content":{"rendered":"

Andrzej Stasiuk ca\u0142y Dojczland <\/em>napisa\u0142 o spotkaniach z czytelnikami w Niemczech \u2013 kudy mi tam do Stasiuka, kt\u00f3ry Niemcy zje\u017adzi\u0142 z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc i ze wschodu na zach\u00f3d i jak marynarz dziewczyny w ka\u017cdym porcie, tak on ma w ka\u017cdym mie\u015bcie zaprzyja\u017aniony sklep z jimem beamem (tak przynajmniej mo\u017cna wnioskowa\u0107 z Dojczlandu<\/em>), gdy\u017c, jak twierdzi, przez ten kraj nie da si\u0119 przejecha\u0107 na trze\u017awo. Przy Stasiuku \u2013 sta\u017c mam \u017caden. Ale, rzeczywi\u015bcie, spotkania w Niemczech s\u0105 zawsze problematyczne, bo te\u017c s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 d\u0142u\u017cszego dialogu polsko-niemieckiego, kt\u00f3ry, niestety, dialogiem by\u0142 rzadko, cz\u0119\u015bciej k\u0142\u00f3tni\u0105, walk\u0105, a nawet \u2013 masakr\u0105. I od tego, jak si\u0119 zdaje, nie ma ucieczki. Bo za ka\u017cdym razem, jak w horrorze<\/p>\n

klasy C, wstaj\u0105 z grobu zgni\u0142e truch\u0142a w zgni\u0142ych mundurach SS i Wehrmachtu, za nimi \u017celazny kanclerz Bismarck z rozporz\u0105dzeniem o rugach pruskich pod pach\u0105.<\/p>\n

Sk\u0142ada si\u0119 na to, oczywi\u015bcie, trauma og\u00f3lnonarodowa, kt\u00f3r\u0105 trudno uzna\u0107 za przypadkow\u0105 czy nieumotywowan\u0105, i trauma rodzinna \u2013 bo nie ma chyba polskiej rodziny, kt\u00f3ra by wysz\u0142a z drugiej wojny \u015bwiatowej bez szwanku ze strony niemieckiej (i ze strony rosyjskiej, ale dzi\u015b nie o tym) czy to w\u015br\u00f3d najbli\u017cszych, czy w\u015br\u00f3d dalszych krewnych, i moja rodzina pod tym wzgl\u0119dem niczym si\u0119 nie wyr\u00f3\u017cnia (Wprawdzie nazwisko mam \u2013 jak mi co jaki\u015b czas jaki\u015b \u201eprawdziwy Polak\u201d wypomina \u2013 niepolskie, ale jak mi kiedy\u015b powiedzia\u0142a jedna z moich ciotek: \u201eWiesz, u nas w kamienicy w czasie wojny by\u0142o sze\u015b\u0107 rodzin. Pi\u0119\u0107 polskich: Dehnelowie, Rothertowie, Rudolfowie, Szwarce, Heurichowie. I jeden folksdojcz, Wi\u015bniewski\u201d. Tyle o etniczno\u015bciach).<\/p>\n

I nawet staram si\u0119 tej wojny nie wyci\u0105ga\u0107. I cho\u0107 te truch\u0142a esesman\u00f3w majacz\u0105 gdzie\u015b w dygresjach rozmowy, to staram si\u0119 ich nie zauwa\u017ca\u0107, tak jak grzeczny go\u015b\u0107 stara si\u0119 nie zauwa\u017ca\u0107 jakich\u015b mankament\u00f3w w domu, kt\u00f3ry odwiedza. W ko\u0144cu osobi\u015bcie niczego z\u0142ego od Niemc\u00f3w nie dozna\u0142em, wszystko to s\u0105 traumy z drugiej i trzeciej r\u0119ki, zapo\u015bredniczone. Przyjmowany by\u0142em zawsze mi\u0142o i uprzejmie, ba, dosta\u0142em nawet stypendium, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mog\u0142em sp\u0119dzi\u0107 miesi\u0105c nad jeziorem Wannsee w Literarisches Colloquium Berlin w\u015br\u00f3d \u017cyczliwych ludzi, dziel\u0105c czas mi\u0119dzy pisanie a zwiedzanie berli\u0144skich muze\u00f3w. Ale nie spos\u00f3b by\u0142o nie zastanowi\u0107 si\u0119 nad faktem, \u017ce tu\u017c obok, po drugiej stronie pi\u0119knego jeziora, zwo\u0142ano s\u0142ynn\u0105 konferencj\u0119, gdzie przypiecz\u0119towano los europejskich \u017byd\u00f3w (w tym milion\u00f3w polskich obywateli), postanawiaj\u0105c wcieli\u0107 w \u017cycie \u201eostateczne rozwi\u0105zanie\u201d. To akurat du\u017cy kaliber, ogromny; ale starczy kaliberek mniejszy: \u017ce kiedy wchodzi\u0142em na wystaw\u0119 z moj\u0105 kart\u0105 muzealn\u0105, musia\u0142em okaza\u0107 dokument ze zdj\u0119ciem i bardzo mi\u0142y pan, dla kt\u00f3rego by\u0142 to zupe\u0142nie neutralny zwrot, m\u00f3wi\u0142 do mnie: \u201eAusweis, bitte\u201d, a ja si\u0119 czu\u0142em, jakby mi kto\u015b pola\u0142 plecy lodowat\u0105 wod\u0105. Obca trauma, zapo\u015bredniczona. A przecie\u017c jako\u015b tam w\u0142asna.<\/p>\n

Ale najgorzej jest z Miastem. Dosta\u0142em ostatnio zaproszenie na Uznam: spotkanie o Gda\u0144sku, \u201emie\u015bcie mit\u00f3w, mie\u015bcie marze\u0144\u201d. W dodatku u boku jednego z trzech (obok Grassa i Huellego) gda\u0144skich pisarzy, kt\u00f3rych najwy\u017cej ceni\u0119 i u kt\u00f3rych jako m\u0142ody czytelnik terminowa\u0142em, wczytuj\u0105c si\u0119 w ich pi\u0119kne i m\u0105dre zdania \u2013 czyli u boku Stefana Chwina. Wiedzia\u0142em jednak, \u017ce nie b\u0119dzie \u0142atwo; po pierwsze dlatego, \u017ce zawsze trudno siedzie\u0107 i m\u00f3wi\u0107 za jednym sto\u0142em z mistrzem s\u0142owa, a po drugie dlatego, \u017ce Miasto jest wsp\u00f3lne. Troch\u0119 ich, troch\u0119 nasze. I niestety, rozmawiaj\u0105c o Mie\u015bcie, nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 wywlekania zw\u0142ok z g\u0142\u0119bin historii. M\u00f3j ojciec, cho\u0107, jak mawia, \u201eprosty in\u017cynier\u201d, ma zaci\u0119cie humanistyczne i uwielbia oprowadza\u0107 po Gda\u0144sku swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w zza zachodniej granicy. Opowiada historie budynk\u00f3w, przytacza przedwojenne nazwy ulic. I kiedy\u015b, jad\u0105c Grunwaldzk\u0105, powiedzia\u0142:<\/p>\n

\u2013 A to by\u0142a kiedy\u015b Hindenburg Allee…<\/p>\n

Na co jego go\u015b\u0107 si\u0119 obruszy\u0142:<\/p>\n

\u2013 Ja nie rozumiem, czemu Polacy zmienili nazw\u0119… przecie\u017c Hindenburg by\u0142 wielkim politykiem i zrobi\u0142 wiele dobrego.<\/p>\n

\u2013 Zapewne. Ale dla Niemiec. Jako\u015b nie s\u0142ysza\u0142em, \u017ceby szczeg\u00f3lnie przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 Polakom. Ale poza wszystkim, kiedy my\u015bmy tu weszli, to ju\u017c by\u0142a Adolf-Hitler-Strasse.<\/p>\n

I tak jest z tymi rozmowami. Mo\u017cemy sobie m\u00f3wi\u0107 o jednym Mie\u015bcie, kt\u00f3re ma dwie historie, polsk\u0105 i niemieck\u0105. \u017be protestanci, \u017ce katolicy, \u017ce Heweliusz, \u017ce Fahrenheit, \u017ce Hindenburg, \u017ce Grunwaldzka. A potem zawsze wypada z szafy trup z w\u0105sikiem.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kto\u015b ze znajomych opowiada\u0142, \u017ce oprowadza\u0142 po Malborku niemieckiego go\u015bcia.<\/p>\n

\u2013 Nie rozumiem \u2013 powiedzia\u0142 tamten, ogl\u0105daj\u0105c zdj\u0119cia zrujnowanego zamku \u2013 po co to odbudowywali\u015bcie, przecie\u017c to nie jest cz\u0119\u015b\u0107 waszej historii. To jest cz\u0119\u015b\u0107 historii niemieckiej.<\/p>\n

\u2013 Taaaak \u2013 us\u0142ysza\u0142 \u2013 my w og\u00f3le dziwni jeste\u015bmy, my nawet ksi\u0105\u017cek Heinego nie palili\u015bmy na stosach.<\/p>\n

To \u0142adnie brzmi, to brzmi celnie. Uderzy\u0107 w \u201eSzwaba\u201d nazizmem to cios za sto punkt\u00f3w. Ale \u0142atwo zapominamy, \u017ce niemieckimi ksi\u0119gozbiorami po wojnie palono w piecach.<\/p>\n

C\u00f3\u017c, by\u0142y pytania o Miasto. Bo by\u0107 musia\u0142y. Na przyk\u0142ad: czy czuj\u0119 si\u0119 wyj\u0105tkowo, \u017ce w nim pisz\u0119? Nie, nie czuj\u0119 si\u0119, bo pisarz pisze w g\u0142owie, nie w mie\u015bcie, nie w pokoju, nie w kamienicy, w g\u0142owie. I w j\u0119zyku. Tym bardziej \u017ce od dziesi\u0119ciu lat mieszkam w Warszawie. I takie tam jeszcze pytania pada\u0142y. Ale jedno mnie zaskoczy\u0142o: \u201eCzy to jest normalne miasto?\u201d.<\/p>\n

Co znaczy \u201enormalne\u201d?<\/p>\n

Chwin m\u00f3wi, \u017ce to tysi\u0105cletnie miasto, kt\u00f3re niemal od podstaw powsta\u0142o za jego \u017cycia. I to nie jako naturalna, nawarstwiaj\u0105ca si\u0119 z kolejnymi pokoleniami ca\u0142o\u015b\u0107, ale rekonstrukcja \u2013 nie przedwojennego Danzig nawet, ale jakiej\u015b fantazji architekt\u00f3w, historyk\u00f3w i polityk\u00f3w, siedemnastowieczna pere\u0142ka z czas\u00f3w, gdy Gda\u0144sk by\u0142 \u201eZ\u0142ot\u0105 Bram\u0105\u201d Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Mo\u017cna si\u0119 krzywi\u0107 na t\u0119 rekonstrukcj\u0119 (podobnie jak mo\u017cna si\u0119 krzywi\u0107 na warszawski Nowy \u015awiat, kt\u00f3remu obci\u0119to wysokie dziewi\u0119tnastowieczne kamienice, bo nie pasowa\u0142y do pierzei udaj\u0105cych czasy kr\u00f3la Stasia), \u017ce wcale normalna nie jest. Ale nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce przedwojenni architekci niemieccy w Gda\u0144sku \u201earyzowali\u201d kolejne ulice Starego Miasta, \u201eprzywracaj\u0105c im prawdziwego niemieckiego ducha\u201d, czyli skuwaj\u0105c wszystko to, co uznali za \u201enosz\u0105ce cechy \u017cydowskiej s\u0142abo\u015bci\u201d \u2013 jak cho\u0107by secesj\u0119. Zreszt\u0105 po wojnie w sukurs przysz\u0142y nazistom w\u0142adze komunistyczne, kt\u00f3re w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wysy\u0142a\u0142y \u201ebrygady desecesjonizacji (trudne s\u0142owo, ciekawe, jak taki stupajka je wymawia\u0142) ulic\u201d: robotnicy szli od domu do domu i skuwali z fasad stare stiuki, wyrywali pi\u0119kne kute ogrodzenia i balkony, k\u0142adli tynk, instalowali siatk\u0119 i po sprawie. Taniej ni\u017c remontowa\u0107 \u2013 a w dodatku walczy si\u0119 z \u201ebur\u017cuazyjnymi prze\u017cytkami\u201d.<\/p>\n

Czy to jest normalne? Nie. Ale czy te szeregi dom\u00f3w, zdradzaj\u0105ce, \u017ce kiedy\u015b ich wykusze by\u0142y wsparte na kariatydach albo bukietach tulipan\u00f3w (jak do dzi\u015b w jednej z kamienic na ul. Do Studzienki), wydaj\u0105 si\u0119 niezwyk\u0142e? Nie, s\u0105 najnormalniejsze w \u015bwiecie.<\/p>\n

Wilno ma Ross\u0119, Lw\u00f3w \u2013 \u0141yczak\u00f3w. Dewastowane, podupad\u0142e, ale jednak. Wszystkie wielkie i ma\u0142e cmentarze Gda\u0144ska zosta\u0142y zniszczone w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych, a nagrobk\u00f3w u\u017cyto do budowy schod\u00f3w i podmur\u00f3wek (pono\u0107 nawet nawierzchnia D\u0142ugiej i D\u0142ugiego Targu to granitowe<\/p>\n

p\u0142yty w dw\u00f3ch rozmiarach, pojedynczych i ma\u0142\u017ce\u0144skich) \u2013 czy to jest normalne? Je\u015bli si\u0119 o tym pomy\u015bli w kategoriach codziennych \u2013 tak, normalne, kto\u015b po tym codziennie chodzi, studenci id\u0105 od tramwaju do gmach\u00f3w Politechniki, a widzowie do Multikina przez dawne kwatery grzebalne, upami\u0119tnione symbolicznym \u201eCmentarzem nieistniej\u0105cych cmentarzy\u201d. Je\u015bli si\u0119 o tym pomy\u015bli w kategoriach zachowania pami\u0119ci historycznej \u2013 to barbarzy\u0144stwo. Ale nie takie cuda zburzyli\u015bmy sobie i zawalili\u015bmy przez ca\u0142y PRL. Je\u015bli znowu popatrzymy na to w kategoriach prawnych \u2013 c\u00f3\u017c, groby istniej\u0105, ale je\u015bli nikt nie odnawia op\u0142at \u2013 zostaj\u0105 zlikwidowane po up\u0142ywie ilu\u015b tam lat. Likwiduje si\u0119 pojedyncze groby, czemu nie ca\u0142e cmentarze?<\/p>\n

I tak dalej, i tak dalej. No jak, normalne czy nie?<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce, my\u015bl\u0119 sobie, miasta, zw\u0142aszcza miasta o d\u0142ugiej historii, zw\u0142aszcza w tej cz\u0119\u015bci Europy po do\u015bwiadczeniu XX wieku, nie mog\u0105 by\u0107 normalne? Przenios\u0142em si\u0119 na studia z Gda\u0144ska do Warszawy, to dopiero jest nienormalne (cho\u0107 pozornie ca\u0142kiem najnormalniejsze w \u015bwiecie) miasto, to dopiero jest cmentarz, ruina, nadpisane nad pogorzeliskiem pa\u0142ace socrealu i szpetota lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych (kt\u00f3ra jest w architekturze tym, czym by\u0142y lata osiemdziesi\u0105te w modzie); ca\u0142e dzielnice wybudowane na gruzach, w kt\u00f3rych wci\u0105\u017c le\u017c\u0105 szkielety spalonych powsta\u0144c\u00f3w. Mo\u017ce miasta nie nale\u017cy pyta\u0107 o normalno\u015b\u0107, tylko przyj\u0105\u0107, \u017ce ka\u017cde jest klas\u0105 samo dla siebie?<\/p>\n

Ale jest w Gda\u0144sku co\u015b specyficznego, unikalnego, co odr\u00f3\u017cnia go od innych miast tego skrawka \u015bwiata, co sprawi\u0142o, \u017ce jego przedwojenna niemiecko\u015b\u0107 zosta\u0142a inkorporowana do naszej \u015bwiadomo\u015bci literackiej \u2013 Wroc\u0142aw prze\u017cy\u0142 to na dobr\u0105 spraw\u0119 dopiero za spraw\u0105 detektywa Mocka (a i to niezbyt dog\u0142\u0119bnie),<\/p>\n

Szczecin chyba jeszcze czeka. A Gda\u0144sk, po trosze dzi\u0119ki Grassowi, po trosze dzi\u0119ki Chwinowi (z jego Hanemannem <\/em>i wspania\u0142\u0105 Kr\u00f3tk\u0105 histori\u0105 pewnego \u017cartu<\/em>) i Huellemu (z Weiserem Dawidkiem <\/em>i opowiadaniami) wykszta\u0142ci\u0142 swoist\u0105 narracj\u0119 o \u201eswoich obcych\u201d. Nie ma chyba w Polsce drugiego<\/p>\n

miasta, kt\u00f3re tak otwarcie otwiera\u0142o si\u0119 na \u201eobc\u0105\u201d przedwojenn\u0105 histori\u0119 \u2013 wi\u0119cej, przez ponad sto lat zabor\u00f3w to samo miasto nie wykszta\u0142ci\u0142o wcale narracji, kt\u00f3ra opowiada\u0142aby o \u00f3wczesnej \u201eobcej historii\u201d, czyli o byciu \u201eZ\u0142ot\u0105 Bram\u0105\u201d Rzeczy pospolitej; pisarze Lwowa i Wilna te\u017c chyba nie rw\u0105 si\u0119 do stwarzania takiej opowie\u015bci o \u201eswoich obcych\u201d, Polakach, kt\u00f3rzy mieszkali przed wojn\u0105 w ich mieszkaniach i domach,<\/p>\n

chodzili po ulicach i placach o nazwach innych ni\u017c dzisiejsze. Czy to hanzeatycka przesz\u0142o\u015b\u0107, czy po prostu splot talent\u00f3w, czy jaki\u015b geniusz miejsca, kt\u00f3ry si\u0119 przechowa\u0142 z czas\u00f3w, kiedy po Europie pomieszkiwa\u0142y takie duchy \u2013 trudno orzec. Pami\u0119\u0107 tam pracuje r\u00f3wnie pilnie, jak niepami\u0119\u0107.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a9 by Jacek Dehnel, 2013. Published under arrangements with Grupa Wydawnicza Foksal<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Andrzej Stasiuk ca\u0142y Dojczland napisa\u0142 o spotkaniach z czytelnikami w Niemczech \u2013 kudy mi tam do Stasiuka, kt\u00f3ry Niemcy zje\u017adzi\u0142 z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc i ze wschodu na zach\u00f3d i jak marynarz dziewczyny w ka\u017cdym porcie, tak on ma w ka\u017cdym mie\u015bcie zaprzyja\u017aniony sklep z jimem beamem (tak przynajmniej mo\u017cna wnioskowa\u0107 z Dojczlandu), gdy\u017c, jak […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":15878,"template":"","categories":[10,41],"class_list":["post-16450","stsp_text","type-stsp_text","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-prosa","category-texthelden"],"yoast_head":"\nCzy to jest normalne miasto? - stadtsprachen<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:locale:alternate\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy to jest normalne miasto? - stadtsprachen\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Andrzej Stasiuk ca\u0142y Dojczland napisa\u0142 o spotkaniach z czytelnikami w Niemczech \u2013 kudy mi tam do Stasiuka, kt\u00f3ry Niemcy zje\u017adzi\u0142 z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc i ze wschodu na zach\u00f3d i jak marynarz dziewczyny w ka\u017cdym porcie, tak on ma w ka\u017cdym mie\u015bcie zaprzyja\u017aniony sklep z jimem beamem (tak przynajmniej mo\u017cna wnioskowa\u0107 z Dojczlandu), gdy\u017c, jak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"stadtsprachen\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Stadtsprachen\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-15T17:14:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1232\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"917\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@stadtsprachen\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/\",\"name\":\"Czy to jest normalne miasto? - stadtsprachen\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg\",\"datePublished\":\"2021-06-15T17:12:09+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-15T17:14:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de-DE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de-DE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg\",\"width\":1232,\"height\":917},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/text\\\/czy-to-jest-normalne-miasto\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Startseite\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Texts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Czy to jest normalne miasto?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/\",\"name\":\"stadtsprachen\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de-DE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#organization\",\"name\":\"stadtsprachen\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de-DE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"stadtsprachen\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Stadtsprachen\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/stadtsprachen\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/berlinerliterarischeaktion\\\/\",\"https:\\\/\\\/mastodon.social\\\/@BerlinerLiterarischeAktion\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy to jest normalne miasto? - stadtsprachen","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Czy to jest normalne miasto? - stadtsprachen","og_description":"Andrzej Stasiuk ca\u0142y Dojczland napisa\u0142 o spotkaniach z czytelnikami w Niemczech \u2013 kudy mi tam do Stasiuka, kt\u00f3ry Niemcy zje\u017adzi\u0142 z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc i ze wschodu na zach\u00f3d i jak marynarz dziewczyny w ka\u017cdym porcie, tak on ma w ka\u017cdym mie\u015bcie zaprzyja\u017aniony sklep z jimem beamem (tak przynajmniej mo\u017cna wnioskowa\u0107 z Dojczlandu), gdy\u017c, jak […]","og_url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/","og_site_name":"stadtsprachen","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Stadtsprachen","article_modified_time":"2021-06-15T17:14:19+00:00","og_image":[{"width":1232,"height":917,"url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@stadtsprachen","twitter_misc":{"Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"9\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/","name":"Czy to jest normalne miasto? - stadtsprachen","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg","datePublished":"2021-06-15T17:12:09+00:00","dateModified":"2021-06-15T17:14:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de-DE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de-DE","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/#primaryimage","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg","contentUrl":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/textheldengrafik_grey-e1619013631881.jpg","width":1232,"height":917},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/text\/czy-to-jest-normalne-miasto\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Startseite","item":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Texts","item":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Czy to jest normalne miasto?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#website","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/","name":"stadtsprachen","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de-DE"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#organization","name":"stadtsprachen","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de-DE","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png","contentUrl":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png","width":512,"height":512,"caption":"stadtsprachen"},"image":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Stadtsprachen","https:\/\/x.com\/stadtsprachen","https:\/\/www.instagram.com\/berlinerliterarischeaktion\/","https:\/\/mastodon.social\/@BerlinerLiterarischeAktion"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text\/16450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text"}],"about":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/stsp_text"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text\/16450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16451,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text\/16450\/revisions\/16451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}