(fragment powie\u015bci w wersji roboczej)<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Kto\u015b rzuca wyobra\u017ani do st\u00f3p fragmenty przesz\u0142o\u015bci, a wyobra\u017ania po\u015bpiesznie wybiera, pomagaj\u0105c sobie ma\u0142\u0105 latarenk\u0105, kt\u00f3ra wprawia w ruch, przetrz\u0105sa i miesza ze sob\u0105 fragmenty i cienie. Nagle upuszcza latarenk\u0119 na ziemi\u0119 wspomnie\u0144 i wszystko ga\u015bnie. Wtedy wyobra\u017ania staje si\u0119 znowu owadem, kt\u00f3ry leci, zapominaj\u0105c o dali, i siada na kraw\u0119dzi tera\u017aniejszo\u015bci[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Felisberto Hernandez<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Der Tod wird kommen und kein Ende setzen. Denn weil das Ged\u00e4chtnis der Menschen nicht reicht, ist das Ged\u00e4chtnis der Familie da, eng und beschr\u00e4nkt, aber ein wenig l\u00e4nger[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Ingeborg Bachmann<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Autor dzi\u0119kuje Fundacji Erharda Friedricha oraz senatowi Berlina za wsparcie pracy nad ksi\u0105\u017ck\u0105.<\/p>\n\n\n\n Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n (frgm)<\/p>\n\n\n\n (frgm)<\/p>\n\n\n\n Informacje bibliograficzne<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n [Na prawym marginesie, przekre\u015blone \u2013 hf*<\/a>]<\/p>\n\n\n\n Sygnatura czterdzie\u015bci i dwa<\/p>\n\n\n\n Renegactwo i korsarstwo:<\/p>\n\n\n\n S\u0119dzia-oskar\u017cyciel \u015awi\u0119tego Officium przeciwko Salvadorowi de los Reyes, zamieszka\u0142emu w miejscowo\u015bci La Orotava, rok 1634-35<\/p>\n\n\n\n [Na prawym marginesie, pod\u0142u\u017cna piecz\u0119\u0107 Narodowego Archiwum Dossier 1824-2\u00ba, numer 14<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n [Denuncjacja Lu\u00e7ii Bella, 14.09.1634 \u2013 hf]<\/p>\n\n\n\n W miejscowo\u015bci La Orotava na Teneryfie, czternastego dnia wrze\u015bnia miesi\u0105ca roku tysi\u0105c i sze\u015b\u0107set i trzydziestego i czwartego po po\u0142udniu, przed obliczem jego wielebno\u015bci ojca zakonnika Joana Gar\u00e7\u00eda, miejscowego komisarza inkwizycji, kobieta niewzywana si\u0119 stawi\u0142a. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0107 przysi\u0105g\u0142szy stwierdzi\u0142a, i\u017c Lu\u00e7ia Bella si\u0119 nazywa, lat trzydzie\u015bci i sze\u015b\u0107 sobie liczy, mniej lub wi\u0119cej, tako\u017c mieszkank\u0105 wymienionej La Orotavy oraz \u017con\u0105 niejakiego Salvadora de los Reyes Donis pozostaje, kt\u00f3ry je\u0144cem pirat\u00f3w w Algierze b\u0119d\u0105c, niedawno wr\u00f3ci\u0107 mia\u0142, a w wymienionej miejscowo\u015bci przebywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Sumienie swoje odci\u0105\u017cy\u0107 chc\u0105c, nadto z l\u0119ku, i\u017cby \u015awi\u0119tej Naszej Wierze Katolickiej poprzez tej\u017ce wiary przykazaniom uchybienie si\u0119 nie sprzeniewierzy\u0107, Lu\u00e7ia Bella w sprawie rzeczonego jej ma\u0142\u017conka Salvadora de los Reyes t\u0119 oto denuncjacj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142a a za\u015bwiadczy\u0142a:<\/p>\n\n\n\n Wspomniany ma\u0142\u017conek Salvador de los Reyes Donis po latach dwunastu nagle a niezapowiedzianie do domu zeznaj\u0105cej przyby\u0142. Onej nocy, w wigili\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a osiemnastego dnia ostatnio minionego miesi\u0105ca czerwca, w jednym le\u017cu spocz\u0119li, jako na m\u0119\u017ca z \u017con\u0105 przysta\u0142o, zaczem przez kolejne noce tako\u017c spoczywali. Wprz\u00f3d onych nocy, z wy\u0142\u0105czeniem nocy, kt\u00f3re w tutejszej, nieodleg\u0142ej miejscowo\u015bci La Laguna rzeczony ma\u0142\u017conek zeznaj\u0105cej sp\u0119dzi\u0142, wspomniany Salvador de los Reyes twierdzi\u0142 a powtarza\u0142, i\u017c z zeznaj\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cy\u0107 nie mo\u017ce, ani powinno\u015bci swojej wobec niej nie wype\u0142ni, ani i\u017cby ona j\u0105 wype\u0142ni\u0142a prosi\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n Zeznaj\u0105ca o racj\u0119 rozpytywa\u0142a, dla kt\u00f3rej rzeczony jej ma\u0142\u017conek powinno\u015bci z ni\u0105 nie wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105c odmawia, skoro pragnienie jej okazuje i czu\u0142o\u015bciami obdarza, jakimi\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani zwyczajowo ma\u0142\u017conki po\u015blubione prawowicie a zgodnie z przykazaniami \u015awi\u0119tej Matki Ko\u015bcio\u0142a obdarzaj\u0105. Zanim kiedy rzeczony jej ma\u0142\u017conek do Algieru uprowadzonym i lat dwana\u015bcie rozdzielonym z ni\u0105 by\u0142, jak m\u0105\u017c z \u017con\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cyli, a w lata trzy po \u015blubie syna doczekali, kt\u00f3ry w zdrowiu do dzi\u015b dnia \u017cyje. Wymieniony, i\u017ce ani powinno\u015bci swojej wobec niej nie wype\u0142ni, ani i\u017cby ona j\u0105 wype\u0142ni\u0142a prosi\u0107 nie mo\u017ce powtarza\u0142, a\u017c dop\u00f3ki przed trybuna\u0142em nie stanie a swego wyznania w\u0142asnego wielce o\u015bwieconym s\u0119dziom inkwizytorom nie zawierzy.<\/p>\n\n\n\n Od dnia dziesi\u0105tego ostatniego, minionego lipca poczynaj\u0105c, rzeczony ma\u0142\u017conek zeznaj\u0105cej przez dni siedem w La Laguna u dona Andr\u00e9s de Villaroel przebywa\u0142, kamrata tego\u017c jej ma\u0142\u017conka. Odczekawszy dni dwa zeznaj\u0105ca do rzeczonej miejscowo\u015bci La Laguna sama wyruszy\u0142a a na noc w domu wspomnianego tego\u017c kamrata pozosta\u0142a. Ochot\u0119 pospo\u0142u z wymienionym jej m\u0119\u017cem spocz\u0105\u0107 odczuwaj\u0105c, na tego\u017c rzeczonego nastawa\u0107 nie pragn\u0119\u0142a, zaczem oddzielone le\u017ce zaj\u0119\u0142a. Wymieniony ma\u0142\u017conek zeznaj\u0105cej, Salvador de los Reyes, t\u0119\u017ce zeznaj\u0105c\u0105 ku sobie przywi\u00f3d\u0142, i\u017cby pospo\u0142u spocz\u0119li, wszelako przed wsp\u00f3\u0142\u017cyciem uparcie si\u0119 wzbraniaj\u0105c lubo wyja\u015bnie\u0144 racji swoich odmawiaj\u0105c.<\/p>\n\n\n\n M\u0119\u017ca czynienia w zeznaj\u0105cej rozterki gwa\u0142towne wzbudzi\u0142y, z tej racji bez wezwania si\u0119 zg\u0142osi\u0142a i o kochaniu silnym swoim wobec tego\u017c m\u0119\u017ca swojego za\u015bwiadczaj\u0105c, to oto tu zapisane zadenuncjowa\u0142a:<\/p>\n\n\n\n (\u2026)<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n [Koperta, rozerwana \u2013 hf]<\/p>\n\n\n\n Do ojca komisarza zakonnika Joana Gar\u00e7\u00eda, B\u00f3g go \u0142ask\u0105 swoj\u0105 niech obdarzy.<\/p>\n\n\n\n Inkwizycja Wysp Kanaryjskich, Las Palmas de Gran Canaria do La Orotaby<\/p>\n\n\n\n [Parafka, nieczytelna \u2013 hf]<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n – Dlaczego Lu\u00e7ia donosi na w\u0142asnego m\u0119\u017ca? – zapyta\u0142a Rebeka.<\/p>\n\n\n\n Rebeka razem z Nadi\u0105, Sar\u0105, Paulem i mn\u0105 tworzy\u0142a trzon samopomocowej grupy pisarzy i pisarek. Comiesi\u0119czne sesje naszego kolo\u0144skiego kolektywu po\u015bwi\u0119cone by\u0142y na omawianie pr\u00f3bki tekstu, nad kt\u00f3rym aktualnie pracowa\u0142o jedno z nas. Czasem kto\u015b proponowa\u0142 powi\u0105zany tematycznie artyku\u0142.<\/p>\n\n\n\n Spotykali\u015bmy si\u0119 p\u00f3\u017anymi popo\u0142udniami. Gospodarz (lub gospodyni) gotowa\u0142 posi\u0142ek, reszta przynosi\u0142a co\u015b do picia, ewentualnie przek\u0105sk\u0119. Po wymianie wiadomo\u015bci o aktualnych programach grantowych i rezydencjach, oplotkowaniu wydawc\u00f3w i rytualnym rozwa\u017ceniu zamiany niepewnego zawodu literata na sielankow\u0105 prac\u0119, powiedzmy, w zarz\u0105dzie zieleni miejskiej, wiadomo, ziele\u0144 koi nerwy, a o sta\u0142ej pensji i emeryturze pisarze mog\u0105 tylko marzy\u0107, zostawa\u0142y jakie\u015b dwie godziny na ferowanie wyrok\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Ferowanie zaczynali\u015bmy pewnym rytua\u0142em. Aby zosta\u0107 przyj\u0119tym do samopomocy trzeba by\u0142o spe\u0142ni\u0107 dwa warunki. Po pierwsze, wylegitymowa\u0107 si\u0119 minimum dwoma ksi\u0105\u017ckami, kt\u00f3re nie s\u0105 wydane w\u0142asnym sumptem i posiadaj\u0105 ISBN. Po drugie, opisa\u0107 oczekiwania wobec naszych spotka\u0144 w ankiecie, kt\u00f3r\u0105 specjalnie na ten cel opracowa\u0142 Paulo, inicjator grupy i autor eksperymentalnych librett operowych. Rytua\u0142 polega\u0142 na tym, \u017ce zanim przechodzili\u015bmy do omawiania przewidzianego na wiecz\u00f3r kawa\u0142ka, Paulo odczytywa\u0142 fragmenty ankiety danego autora lub autorki.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego chcia\u0142em do\u0142\u0105czy\u0107 do samopomocy?<\/p>\n\n\n\n – Lubi\u0119 dawa\u0107 znajomym niewyko\u0144czony tekst do przeczytania – cytowa\u0142 moj\u0105 ankiet\u0119 Paulo. – Uwa\u017cnie s\u0142ucham komentarzy i p\u00f3\u017aniej wplatam je w wypowiedzi bohater\u00f3w. Po publikacji z przyjemno\u015bci\u0105 odnajduj\u0119 echa cudzych spostrze\u017ce\u0144, przypominam sobie okoliczno\u015bci i widz\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry za nimi stoi. W ten spos\u00f3b ksi\u0105\u017cka \u017cyje po napisaniu. Wykracza poza kanciasty porz\u0105dek wyjustowanych stron, w\u0142\u0105cza si\u0119 w krwiobieg \u015bwiata i umacnia wi\u0119zi mi\u0119dzyludzkie, bez kt\u00f3rych by nie powsta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n – Czy zamie\u015bcisz dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 akt i wyja\u015bnisz, o co chodzi Lu\u00e7ii? – nie ust\u0119powa\u0142a Rebeka.<\/p>\n\n\n\n – Postacie powinni \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem – wtr\u0105ci\u0142a si\u0119 Nadia, kt\u00f3ra lubi\u0142a wbija\u0107 szpilk\u0119 wytykaj\u0105c nam zbytni\u0105 kontrol\u0119. – A nie, \u017ce autor b\u0119dzie nam co\u015b wyja\u015bnia\u0142!<\/p>\n\n\n\n Miesi\u0105c wcze\u015bniej mi\u0119dzy Rebek\u0105 a Nadi\u0105 wybuch\u0142a sprzeczka:<\/p>\n\n\n\n Przyjmuj\u0119 do wiadomo\u015bci, ironizowa\u0142a Rebeka, \u017ce na aur\u0119 tw\u00f3rcy i sp\u0142ywaj\u0105cego rzekomo z nieba natchnienia, niekontrolowanego impulsu, kt\u00f3ry ka\u017ce pisa\u0107 tak, a nie inaczej, i r\u00f3wnie tajemniczo o\u017cywia bohater\u00f3w na kartach ksi\u0105\u017cek, jest zapotrzebowanie rynkowe. Prosz\u0119 bardzo, Nadia, zarabiaj sobie na nim. Jednak pomijaj\u0105c geszefty, czyli twoje bestselerowe biografie znanych i mniej znanych Bawarczyk\u00f3w, co w\u0142a\u015bciwie mia\u0142by oznacza\u0107 \u00f3w samopas natchnienia, o\u017cywcze pisanie bez kontroli?<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli o mnie chodzi, nie czu\u0142em potrzeby odp\u0142aca\u0107 Nadii pi\u0119knym za nadobne. Wbijanie szpilek kojarzy\u0142em z czym\u015b innym. Kiedy by\u0142em ma\u0142y, fascynowa\u0142y mnie szpilki krawieckie mamy, ich kolorowe g\u0142\u00f3wki z plejad\u0105 b\u0105belk\u00f3w powietrza zasklepionych w malutkim, szklanym wn\u0119trzu. Raz na jaki\u015b czas podbiera\u0142em dwie, trzy szpilki tak, aby mama niczego nie zauwa\u017cy\u0142a, zabiera\u0142em do wujka Macieja i patrzy\u0142em, jak wuj z pedantyczn\u0105 precyzj\u0105 wbija je w tu\u0142owia motyli, kt\u00f3re mia\u0142y ju\u017c nigdy nie po\u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n Kolekcjonowanie motyli by\u0142o dzi\u015b pass\u00e9, za to pisanie spowszednia\u0142o na tyle, \u017ce podziemne stacje kolo\u0144skiego metro-tramwaju obwieszone by\u0142y bilbordami pewnej firmy: \u201eMarzysz o napisaniu ksi\u0105\u017cki? Wiemy jak ci pom\u00f3c\u201d. Rzeczywi\u015bcie, dawni lepidopterologowie r\u00f3\u017cnili si\u0119 od dzisiejszych literat\u00f3w. Zamiast zas\u0142ania\u0107 si\u0119 natchnieniem, w szklanych gablotach wystawiali na pokaz w\u0142asne okrucie\u0144stwo: uwieczniali \u017cycie zadaj\u0105c \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie hipokryzja nie jest wy\u0142\u0105cznie domen\u0105 literatury. Wysi\u0142ek notariusza inkwizycji nie poszed\u0142 na marne i Hanin pisz\u0105c bez ma\u0142a cztery stulecia p\u00f3\u017aniej doktorat wydoby\u0142a z zapomnienia losy zdezorientowanej \u017cony kanaryjskiego marynarza. Szczodry grant pewnej fundacji z Hanoweru, kt\u00f3rej niniejszym jeszcze raz dzi\u0119kuj\u0119, pozwoli\u0142 mi jesieni\u0105 2019 roku odwiedzi\u0107 \u015bladem Hanin Narodowe Archiwum Historyczne w Madrycie. Co dok\u0142adnie wydoby\u0142a Hanin? Plik prze\u017cartych przez robaki folia\u0142\u00f3w, odr\u0119czny protok\u00f3\u0142 notarialny sporz\u0105dzony zgodnie z porz\u0105dkiem procesu i regu\u0142ami urz\u0119dowego kastylijskiego, wbrew opiniom o skostnia\u0142ej biurokracji hiszpa\u0144skich Habsburg\u00f3w na tyle p\u0142ynnymi, \u017ce nawet pisownia nazw geograficznych nie by\u0142a jednolita.<\/p>\n\n\n\n Czy notariusz zastosowa\u0142 si\u0119 do instrukcji inkwizytora i przekaza\u0142 autentyczne \u015bwiadectwo stylu i s\u0142\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n – Nie lubi\u0119 kanciastych porz\u0105dk\u00f3w i definitywnego zamykania spraw – kontynuowa\u0142 lektur\u0119 mojej ankiety Paulo. – Wol\u0119 pisa\u0107 jeden, nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 tekst i najch\u0119tniej nieustannie zmienia\u0142bym go pod wp\u0142ywem kolejnych komentarzy. Nie chc\u0119 rewidowa\u0107, dochodzi\u0107 prawdy, a tym bardziej ferowa\u0107 wyrok\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Kuratela<\/em> to prosta historia. Jesieni\u0105 2010 roku do Bremy przyje\u017cd\u017ca m\u0142oda kobieta z Bejrutu. Nazywa si\u0119 Hanin Fatih i zamierza napisa\u0107 doktorat na podstawie dw\u00f3ch komplet\u00f3w akt z wyspiarskich rubie\u017cy Europy: Salvadora de los Reyes Donis, ocalonego marynarza, kt\u00f3ry po dwunastu latach ni st\u0105d ni zow\u0105d wraca do \u017cony, oraz Barbary Jasparsd\u00f3ttir, farmerki uprowadzonej z islandzkich Westman\u00f3w przez pirat\u00f3w, kt\u00f3ra porzuca tamtejszego m\u0119\u017ca i wybiera Algier. Po co Salvador wraca na Teneryf\u0119? Czy rodacy Barbary s\u0142usznie przyklejaj\u0105 jej \u0142atk\u0119 zdrajczyni? Doktorat nieco si\u0119 wlecze. U progu 2012 roku Hanin zostaje moj\u0105 dziewczyn\u0105. Wspania\u0142y czas. O tym te\u017c opowiada ta historia.<\/p>\n\n\n\n Jak to by\u0142o z \u017cyciem w\u0142asnym \u017cyciem? W kontek\u015bcie aktualnego rozdzia\u0142u Kurateli<\/em> Nadia zaproponowa\u0142a samopomocy lektur\u0119 eseju Johannesa Franzena o tak zwanym zaw\u0142aszczeniu kulturowym. Czy relacjonuj\u0105c \u017cycie Hanin powinno si\u0119 prosi\u0107 j\u0105 o zgod\u0119? Da\u0107 do potwierdzenia? Ile trzeba nawymy\u015bla\u0107, aby opowie\u015b\u0107 przesta\u0142a by\u0107 jej w\u0142asn\u0105?<\/p>\n\n\n\n – B\u0142\u0105kacie si\u0119 na manowcach turbokapitalizmu – w j\u0119zyku Rebeki co jaki\u015b czas odzywa\u0142y si\u0119 \u015blady studenckich lat sk\u0142otowania na beli\u0144skim Kreuzbergu. – Opowie\u015bci nie s\u0105 towarem!<\/p>\n\n\n\n Przecie\u017c Hanin opisa\u0142aby swoj\u0105 histori\u0119 inaczej, ni\u017c jej ch\u0142opak. Historii jest wiele, tylko zdarzenia zdarzaj\u0105 si\u0119 raz. A i one nie wisz\u0105 w pr\u00f3\u017cni bezchmurnego niebosk\u0142onu. Nie s\u0105 jak pranie na sznurku do bielizny, grube r\u0119czniki odwirowane i wyg\u0142adzone z fa\u0142d, sztuka po sztuce. Zdarzenia formuj\u0105 si\u0119 i deformuj\u0105 zarazem, bez pocz\u0105tku i bez ko\u0144ca. Dopiero s\u0142owa wykrawaj\u0105 ze zdarze\u0144 utw\u00f3r \u2013 wariacj\u0119 na temat.<\/p>\n\n\n\n Rebeka przypomnia\u0142a mi inny epizod z dzieci\u0144stwa. Kiedy mama nieuwa\u017cnym ruchem str\u0105ci\u0142a na pod\u0142og\u0119 plastikowe pude\u0142eczko ze szpilkami, lubi\u0142em w\u0142azi\u0107 pod st\u00f3\u0142. Rozsypane szpilki za ka\u017cdym razem uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w inny wz\u00f3r i ka\u017cda jakby wskazywa\u0142a inny kierunek. Je\u015bli przez okno wpada\u0142o s\u0142o\u0144ce, szklane g\u0142\u00f3wki rozprasza\u0142y \u015bwiat\u0142o i przestrze\u0144 pod blatem roz\u015bwietla\u0142a plejada wielobarwnych refleks\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Hanin rzeczywi\u015bcie \u017cy\u0142a w\u0142asnym, niekontrolowanym \u017cyciem. Bardzo mi tym imponowa\u0142a, nawet je\u015bli czasem gubi\u0142em si\u0119 przy kolejnej zmianie kierunku. Na przyk\u0142ad latem 2012 roku rozliczy\u0142a semestr przed czasem i cho\u0107 ustalili\u015bmy, \u017ce najpierw odwiedzi mnie na d\u0142ugi \u0142ikend w Kolonii, wyjecha\u0142a prosto do Bejrutu. A potem odbyli\u015bmy rozmow\u0119 na \u0142otsapie, tysi\u0105c dziewi\u0119\u0107set kilometr\u00f3w w linii prostej, a gdyby podr\u00f3\u017cowa\u0107 l\u0105dem ca\u0142e dwa razy wi\u0119cej:<\/p>\n\n\n\n (\u2026)<\/p>\n\n\n\n UWAGA: Poni\u017cej tylko informacje odno\u015bnie publikowanego fragmentu<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119puj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne opracowa\u0142em i zaadoptowa\u0142em na potrzeby powie\u015bci<\/p>\n\n\n\n (…)<\/p>\n\n\n\n Legajo 4\u00ba, numer 23; Renegactwo: Inkwizytor-oskar\u017cyciel \u015awi\u0119tego Officium przeciwko Gasparowi de los Reyes, zamieszka\u0142emu w miejscowo\u015bci La Orotava, rok 1670<\/em>, Narodowe Archiwum Historyczne w Madrycie (AHN), inkwizycja, legajo 1824, cz\u0119\u015b\u0107 14.<\/p>\n\n\n\n Przek\u0142ad polski sporz\u0105dzony przeze mnie na podstawie transkrypcji r\u0119kopisu hiszpa\u0144skiego wykonanego przez dr. Lorenzo L. Padilla Mellado z Uniwersytetu w Granadzie i skan\u00f3w orygina\u0142u.<\/p>\n\n\n\n (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> PRZYP. BIBL.: Felisberto Hernandez, Ciemna jadalnia, balkon i inne niezwyk\u0142e opowie\u015bci<\/em>, PIW 2011, str. 222; Nowela Zab\u0142\u0105kany ko\u0144<\/em> (tyt. hiszp. orygina\u0142u: El caballo perdido<\/em>).<\/p>\n\n\n\n\n
\n
1. Powinno\u015bci swojej nie wype\u0142ni, ani i\u017cby ona j\u0105 wype\u0142ni\u0142a prosi\u0107 nie mo\u017ce<\/h3>\n\n\n\n
Historycznego w Madrycie i dopisane tuszem innego koloru oraz innym charakterem
pisma \u2013 hf]<\/p>\n\n\n\n2. Kto jest kim<\/h3>\n\n\n\n
Informacje bibliograficzne<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n