{"id":26335,"date":"2026-06-18T15:55:00","date_gmt":"2026-06-18T13:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/?post_type=stsp_text&p=26335"},"modified":"2026-07-02T17:04:03","modified_gmt":"2026-07-02T15:04:03","slug":"male-hollywood-na-poludniu-berlina","status":"publish","type":"stsp_text","link":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/","title":{"rendered":"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina"},"content":{"rendered":"\n

Kapitel 10<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Od kiedy wiem, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w mojej dzielnicy \u2014 na Steglitz \u2014 narodzi\u0142 si\u0119 niemiecki film, zupe\u0142nie inaczej patrz\u0119 na okolic\u0119, w kt\u00f3rej mieszkam ju\u017c od trzydziestu lat. Zawsze dziwi\u0142a mnie tablica pami\u0105tkowa na cze\u015b\u0107 Henny Porten, gwiazdy niemego kina i ulubionej aktorki Marleny Dietrich, umieszczona na starej kamienicy przy Albrechtstrasse 40. Zastanawia\u0142o mnie, dlaczego mieszka\u0142a akurat tutaj \u2014 z dala od centrum, gdzie\u015b na peryferiach.<\/p>\n\n\n\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie tutaj znajdowa\u0142 si\u0119 jej dom rodzinny. Henny Porten do filmu wprowadzi\u0142 ojciec, \u015bpiewak operowy zaprzyja\u017aniony z producentem filmowym Oskarem Mesterem. To w jego kr\u00f3tkim filmie Porcelana z Mi\u015bni<\/em> (Meissner Porzellan) <\/strong>z 1906 roku Henny zadebiutowa\u0142a na ekranie. D\u0142ugo dziwi\u0142am si\u0119 tej tablicy, a\u017c pewnego dnia znajomy aktor \u2014 syn monta\u017cystki filmowej z s\u0105siedniej ulicy \u2014 opowiedzia\u0142 mi, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w dzielnicach Steglitz, Lankwitz i Lichterfelde narodzi\u0142 si\u0119 niemiecki przemys\u0142 filmowy. To tu, na po\u0142udniowych obrze\u017cach Berlina, pod koniec XIX wieku powstawa\u0142y pierwsze atelier filmowe i ca\u0142e zaplecze techniczne nowej ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

W dzielnicy Friedenau dzia\u0142a\u0142y w\u00f3wczas fabryki Askania oraz zak\u0142ady optyczne Goerz, produkuj\u0105ce obiektywy, kamery i ta\u015bmy filmowe Tenax \u2014 wysokoczu\u0142e filmy do kamer, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y rozw\u00f3j niemieckiego kina. W 1894 roku Albert Schwarz za\u0142o\u017cy\u0142 na Siemensstrasse Neue Photographische Gesellschaft (Nowe Towarzystwo Fotograficzne), wytwarzaj\u0105ce papier fotograficzny na poczt\u00f3wki z wizerunkami gwiazd kina. Od 1912 roku w tych samych halach zacz\u0119to kr\u0119ci\u0107 filmy dokumentalne, dramaty i filmy rozrywkowe.<\/p>\n\n\n\n

Po\u0142\u0105czenie kolejki S-Bahn do Rathaus Steglitz i Lankwitz u\u0142atwia\u0142o komunikacj\u0119, a zr\u00f3\u017cnicowany krajobraz \u2014 wioski, wille, parki, le\u015bne mokrad\u0142a, ulice pe\u0142ne ruchu, a nawet ma\u0142a pustynia w miejscu, gdzie dzi\u015b mam sw\u00f3j ogr\u00f3dek dzia\u0142kowy \u2014 dawa\u0142 nieograniczone mo\u017cliwo\u015bci tworzenia filmowych scenografii bez potrzeby budowania ich w halach.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego w\u0142a\u015bnie na pocz\u0105tku XX wieku w tych podberli\u0144skich w\u00f3wczas wioskach powstawa\u0142y wytw\u00f3rnie filmowe, zak\u0142ady chemiczne do wywo\u0142ywania ta\u015bm i ca\u0142a infrastruktura niezb\u0119dna do tworzenia ruchomych obraz\u00f3w. Najs\u0142ynniejsz\u0105 firm\u0105 by\u0142y zak\u0142ady postprodukcyjne Geyer, kt\u00f3re przetrwa\u0142y a\u017c do 2013 roku.<\/p>\n\n\n\n

Steglitz sta\u0142o si\u0119 filmow\u0105 osad\u0105. Staty\u015bci, gwiazdy i operatorzy z wielkimi kamerami stali si\u0119 tu widokiem codziennym. Pojawi\u0142y si\u0119 nowe zawody: monta\u017cysta, kamerzysta, d\u017awi\u0119kowiec, technik od \u015bwiat\u0142a \u2014 nowe \u017cycie i nowe szanse zarobku.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w 1904 roku przy Zietenstrasse zbudowano atelier filmowe z przeszklonym pierwszym pi\u0119trem. Kr\u0119cono tam nawet jednocze\u015bnie cztery filmy! Co ciekawe, najwa\u017cniejsz\u0105 osob\u0105 na planie nie by\u0142 wcale re\u017cyser, lecz \u201e<\/strong>wygl\u0105dacz s\u0142o\u0144ca\u201d \u2014 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry dzwonkiem dawa\u0142 znak, \u017ce nale\u017cy natychmiast rozpocz\u0105\u0107 zdj\u0119cia, bo w\u0142a\u015bnie pojawi\u0142 si\u0119 upragniony promie\u0144 \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Trudno to sobie dzi\u015b wyobrazi\u0107, ale w tamtych latach na Steglitz codziennie powstawa\u0142 nowy film pe\u0142nometra\u017cowy. W latach dwudziestych berli\u0144skie kina prze\u017cywa\u0142y prawdziwy rozkwit \u2014 ka\u017cdego wieczoru ogl\u0105da\u0142o w nich filmy 40 tysi\u0119cy widz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119kna aktorka Henny Porten by\u0142a ulubion\u0105 gwiazd\u0105 Marleny Dietrich, kt\u00f3ra jako m\u0142oda dziewczyna mieszka\u0142a niedaleko niej. W latach swojej najwi\u0119kszej s\u0142awy Henny zajmowa\u0142a will\u0119 przy Kurf\u00fcrstenstrasse \u2013 w tym samym budynku, w kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej przez wiele lat dzia\u0142a\u0142a s\u0142ynna kawiarnia Einstein.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142odziutka Marlena, w\u00f3wczas jeszcze Maria Magdalena, nie odst\u0119powa\u0142a jej na krok \u2014 przynajmniej w wyobra\u017ani. Ogl\u0105da\u0142a filmy Henny Porten po sze\u015b\u0107 razy, a jej fotografie ustawia\u00ad\u0142a na stoliku nocnym niczym relikwie. Pewnego dnia, po wielu tygodniach przygotowa\u0144, wyhaftowa\u0142a dla swojej idolki poduszk\u0119. Zaczai\u0142a si\u0119 na ulicy, ukryta za s\u0142upem Litwasa, i gdy Henny Porten wysz\u0142a z domu, podbieg\u0142a do niej, wr\u0119czy\u0142a jej prezent \u2014 i natychmiast uciek\u0142a. W dniu urodzin aktorki Marlena zagra\u0142a pod jej balkonem na skrzypcach Pie\u015b\u0144 anio\u0142a<\/em> Braga. Porten doceni\u0142a gest dziewczyny i zaprosi\u0142a m\u0142odziutk\u0105 wielbicielk\u0119 na kakao. Usiad\u0142y przy stole, z fili\u017canek unosi\u0142a si\u0119 para, ale w pokoju gwiazdy panowa\u0142o pe\u0142ne napi\u0119cia milczenie. Marlena by\u0142a tak speszona obecno\u015bci\u0105 uwielbianej Henny, \u017ce nie potrafi\u0142a wydusi\u0107 z siebie ani s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, podczas jednego z seans\u00f3w kinowych, Dietrich \u2013 w\u00f3wczas skrzypaczka w orkiestrze filmowej Giuseppe Becce \u2013 zobaczy\u0142a w nowym filmie Henny Porten… swoj\u0105 poduszk\u0119! Aktorka u\u017cy\u0142a jej jako rekwizytu. Marlena nie wytrzyma\u0142a i w \u015brodku projekcji krzykn\u0119\u0142a z zachwytu. Od tej chwili zawsze prosi\u0142a dyrygenta o miejsce w pierwszym rz\u0119dzie \u2013 \u017ceby by\u0107 jak najbli\u017cej obrazu i swojej Henny.<\/p>\n\n\n\n

Henny Porten by\u0142a aktork\u0105 tak uwielbian\u0105, \u017ce widziano w niej niemal uciele\u015bnienie niemieckiego idea\u0142u kobiety \u2014 symbioz\u0119 Gretchen i Germanii. Dramaturg Kurt Pinthus, zwi\u0105zany z teatrem Maxa Reinhardta, postulowa\u0142 w 1921 roku, by wybra\u0107 j\u0105 na prezydenta Rzeszy Niemieckiej. Uzasadnia\u0142 to tak:<\/p>\n\n\n\n

\n

Mamy tutaj posta\u0107, kt\u00f3ra jest w Niemczech bli\u017csza ludowi ni\u017c stary Fritz i olimpijski Goethe, kt\u00f3ra jest znana i lubiana we wszystkich partiach politycznych, we wszystkich warstwach spo\u0142ecznych, przez m\u0142odych i starych.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Szalone marzenie Pinthusa wydawa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas czyst\u0105 fantazj\u0105, ale historia pokaza\u0142a, \u017ce nie tak bardzo rozmija\u0142 si\u0119 z przysz\u0142o\u015bci\u0105. Mieli\u015bmy ju\u017c przecie\u017c w Bia\u0142ym Domu prezydenta Ronalda Reagana, a w Ukrainie prezydentem jest Wo\u0142odymir Ze\u0142enski \u2013 by\u0142y aktor i komik, kt\u00f3ry dzi\u015b z godno\u015bci\u0105 broni swojego kraju.<\/p>\n\n\n\n

Gregor H., m\u00f3j znajomy, aktor, kt\u00f3ry wychowa\u0142 si\u0119 na ulicy obok placu, gdzie mieszkam, napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o historii swojej rodziny \u2014 rodziny, kt\u00f3ra przez kilkana\u015bcie lat bra\u0142a czynny udzia\u0142 w filmowej historii Steglitz. Jego dziadek Willy po\u0142kn\u0105\u0142 filmowego bakcyla i zacz\u0105\u0142 szuka\u0107 dla siebie nowej drogi \u017cyciowej. Gregor opisa\u0142 to tak:<\/p>\n\n\n\n

\n

W ostatnim czasie w knajpie Willy\u2019go pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej ludzi z ekstrawaganckiego rzemios\u0142a. W Steglitz coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o interesach filmowych. Otwarto kino Schlosspark \u2014 sz\u00f3ste ju\u017c w dzielnicy. Zaraz przy parku zbudowano te\u017c Palast-Theater. Willy jest ca\u0142y podekscytowany, w filmie widzi swoj\u0105 szans\u0119. Berta jest w\u015bciek\u0142a. \u2014 To wszystko jedna wielka bzdura! \u2014 krzyczy. Filmowcy spotykaj\u0105 si\u0119 po pracy w knajpie Willy\u2019ego. Opowiada o nich w domu: o tych wariat\u00adach, p\u00f3\u0142bogach. Blask, kt\u00f3rym b\u0142yszcz\u0105 ci ludzie i ich filmy, jest wyczuwalny w jego opowie\u015bciach, widoczny w oczach. On te\u017c chce by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 tego blasku. Ku przera\u017ceniu Berty zostawia knajp\u0119 i w berli\u0144skiej ksi\u0105\u017cce adresowej wpisuje pod rubryk\u0105 \u201ezaw\u00f3d\u201d: bran\u017ca filmowa. Jest z tego nies\u0142ychanie dumny. Wsz\u0119dzie na Steglitz kr\u0119ci si\u0119 filmy \u2014 pod szklanymi dachami przy stacji Rathaus Steglitz, w parku, na ogromnej piaszczystej po\u0142aci Rauhe Berge, tu\u017c obok cmentarza na Bergstrasse. Produkcje film\u00f3w niemych mno\u017c\u0105 si\u0119 jak grzyby po deszczu. Willy jest sprawnym rzemie\u015blnikiem i szybko awansuje. Prowadzi budow\u0119 kulis, wskakuje na zast\u0119pstwo tam, gdzie brakuje r\u0105k do pracy, a nieraz nawet statystuje \u2014 jako Meksykanin z gitar\u0105, w sombrero.  <\/em>(Gregor Hoeppner, Le nom perdu<\/em>).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Przy kanale Teltow dzia\u0142a\u0142a wytw\u00f3rnia Treumann-Larsen-Film GmbH, w kt\u00f3rej w ogromnym atelier ze szklanym dachem swoje filmy kr\u0119ci\u0142y Henny Porten i Asta Nielsen \u2013 najwi\u0119ksze gwiazdy kina tamtych czas\u00f3w. Nielsen, pochodz\u0105ca z Danii, zapisa\u0142a si\u0119 w historii filmu jako kobieta wyj\u0105tkowa \u2013 niezale\u017cna, odwa\u017cna i tw\u00f3rcza, z czasem tak\u017ce samodzielnie produkuj\u0105ca w\u0142asne filmy.<\/p>\n\n\n\n

Na planach zdj\u0119ciowych w Steglitz powstawa\u0142y nawet filmy o Dzikim Zachodzie i o Afryce. W latach 1921\u20131922, na piaszczystych wzg\u00f3rzach Rauhe Berge, Ernst Lubitsch zrealizowa\u0142 sw\u00f3j s\u0142ynny dramat Kobieta faraona<\/em> (Das Weib des Pharao<\/em>). Wykorzysta\u0142 w\u00f3wczas rozleg\u0142y, niezabudowany teren przy Munsterdamm, kt\u00f3ry idealnie nadawa\u0142 si\u0119 do stworzenia iluzji pustyni. Zbudowano tam ca\u0142e egipskie miasto z pa\u0142acem i monumentalnym, dwudziestoczterometrowym Sfinksem. Je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119 uwa\u017cnie, na filmie w oddali za Sfinksem i piramidami mo\u017cna dostrzec wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 z cmentarza przy Bergstrasse<\/p>\n\n\n\n

W g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 faraona Amenesa wcieli\u0142 si\u0119 Emil Jannings, mieszkaniec Steglitz, kt\u00f3ry zagra\u0142 u boku greckiej niewolnicy Theonis. Lubitsch marzy\u0142, by t\u0105 imponuj\u0105c\u0105 i kosztown\u0105 produkcj\u0105 przekona\u0107 Hollywood o swoim talencie \u2014 i rzeczywi\u015bcie, uda\u0142o mu si\u0119 to w pe\u0142ni.<\/p>\n\n\n\n

W scenach bitewnych wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 tysi\u0105ce statyst\u00f3w, w du\u017cej mierze mieszka\u0144c\u00f3w Steglitz. Poniewa\u017c sto lat temu nie istnia\u0142y jeszcze drony, sceny te filmowano z balonu wznosz\u0105cego si\u0119 nad planem. Kobieta faraona<\/em> by\u0142a najdro\u017cszym niemieckim filmem niemym i sta\u0142a si\u0119 przepustk\u0105 Lubitscha do Hollywood.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec lat dwudziestych, z chwil\u0105 przej\u015bcia z filmu niemego na d\u017awi\u0119kowy, sko\u0144czy\u0142a si\u0119 era szklanych atelier w Steglitz. D\u017awi\u0119k wymaga\u0142 innych warunk\u00f3w akustycznych \u2013 szklane \u015bciany uniemo\u017cliwia\u0142y czyste nagrania \u2013 i ca\u0142a produkcja filmowa przenios\u0142a si\u0119 do Babelsbergu, gdzie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa epoka niemieckiego kina. Z tego okresu pochodzi legendarne zdanie \u2014 pierwsze wypowiedziane w niemieckim filmie d\u017awi\u0119kowym: \u201eIch spare n\u00e4mlich auf ein Pferd\u201d (Bo ja oszcz\u0119dzam na konia).<\/p>\n\n\n\n

Wypowiada je m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna podczas pierwszej randki, zwierzaj\u0105c si\u0119 dziewczynie ze swoich plan\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107. Szybko sta\u0142o si\u0119 ono popularnym powiedzonkiem lat dwudziestych \u2013 je\u015bli kto\u015b wychodzi\u0142 wcze\u015bniej ze spotkania, a wszyscy domy\u015blali si\u0119, \u017ce idzie na t\u00eate-\u00e0-t\u00eate z ukochan\u0105, wystarczy\u0142o, \u017ce rzuci\u0142: \u201eBo ja oszcz\u0119dzam na konia\u201d \u2013 i nikt nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, dok\u0105d naprawd\u0119 zmierza.<\/p>\n\n\n\n

Premiera Kobiety faraona<\/em> Ernsta Lubitscha odby\u0142a si\u0119 najpierw w Nowym Jorku, a dopiero p\u00f3\u017aniej w Berlinie, w kinie Ufa-Palast am Zoo. Dla ameryka\u0144skiej publiczno\u015bci, przywi\u0105zanej do szcz\u0119\u015bliwych zako\u0144cze\u0144, zmieniono fina\u0142 \u2013 zamiast tragicznej \u015bmierci faraona i jego ukochanej, film ko\u0144czy\u0142 si\u0119 klasycznym \u201e\u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie Lubitsch da\u0142 r\u00f3wnie\u017c szans\u0119 polskiej aktorce Poli Negri, kt\u00f3ra w 1917 roku przyby\u0142a do Berlina z Warszawy, maj\u0105c ju\u017c za sob\u0105 do\u015bwiadczenie teatralne i filmowe. Jej rola w filmie Oczy mumii Ma<\/em> przynios\u0142a jej natychmiastow\u0105 s\u0142aw\u0119. Premiera odby\u0142a si\u0119 3 pa\u017adziernika 1919 roku \u2013 i tego dnia w Berlinie narodzi\u0142a si\u0119 nowa gwiazda. Krytycy zachwycali si\u0119 ekspresj\u0105 i s\u0142owia\u0144skim temperamentem Poli Negri, pisz\u0105c, \u017ce towarzysz\u0105cy jej aktorzy, nawet tak znani jak Emil Jannings, \u201ewydaj\u0105 si\u0119 przy niej papierowymi lalkami\u201d. Ogromnym sukcesem okaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Madame Dubarry<\/em>, w kt\u00f3rej Pola Negri zagra\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Z Pol\u0105 Negri w Berlinie \u0142\u0105czy mnie  osobista, skromna anegdota. Bra\u0142am udzia\u0142 w postsynchronizacji serialu Hotel Adlon<\/em>. W jednej ze scen do hotelu przybywa Pola Negri, witana przez t\u0142um wielbicieli. Dubbingowa\u0142am jej g\u0142os \u2013 angielskie powitanie z lekkim polskim akcentem. W kolejnej scenie, podczas awantury z kochankiem, da\u0142am z siebie wszystko. Czeka\u0142am potem z niecierpliwo\u015bci\u0105 na premier\u0119 serialu, by us\u0142ysze\u0107 sw\u00f3j g\u0142os w ustach filmowej Poli Negri. Ku mojemu rozczarowaniu, scena k\u0142\u00f3tni zosta\u0142a wyci\u0119ta, a m\u00f3j udzia\u0142 sprowadzi\u0142 si\u0119 do kilku sekund t\u0142a. Mimo to do dzi\u015b mog\u0119 z u\u015bmiechem powiedzie\u0107: dubbingowa\u0142am gwiazd\u0119 w roli Poli Negri!<\/p>\n\n\n\n

Pola Negri pracowa\u0142a w Berlinie do roku 1923, prawdopodobnie w\u0142a\u015bnie w atelier w dzielnicy Steglitz, gdzie Ernst Lubitsch kr\u0119ci\u0142 swoje filmy.<\/p>\n\n\n\n

I tutaj jej kariera nabra\u0142a prawdziwego rozmachu \u2013 nazwisko Pola Negri sta\u0142o si\u0119 mark\u0105, a ga\u017ce osi\u0105ga\u0142y zawrotne wysoko\u015bci. To w\u0142a\u015bnie wtedy, tu\u017c po zako\u0144czeniu pierwszej wojny \u015bwiatowej, narodzi\u0142 si\u0119 kult gwiazd filmowych, pieczo\u0142owicie piel\u0119gnowany przez wytw\u00f3rnie. Producenci dbali o to, by przed premierami film\u00f3w w gazetach pojawia\u0142y si\u0119 \u201esensacyjne\u201d doniesienia z \u017cycia aktor\u00f3w. Oczywi\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych \u201eskandali\u201d by\u0142a starannie wyre\u017cyserowana  \u2013 mia\u0142a jedynie przyci\u0105ga\u0107 uwag\u0119 widz\u00f3w i zwi\u0119ksza\u0107 sprzeda\u017c bilet\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b tego typu chwyty wydaj\u0105 si\u0119 raczej banalne. Ostatnio, jad\u0105c metrem, na monitorze informacyjnym przeczyta\u0142am wiadomo\u015b\u0107 o popularnym berli\u0144skim aktorze Mathiasie Schweigh\u00f6ferze: dziennikarze w duchu \u201esensacji\u201d donosili, \u017ce jego partnerka wci\u0105\u017c posiada w\u0142asne mieszkanie i \u017ce \u201eoboje cz\u0119sto zostaj\u0105 wieczorami w domu na kanapie\u201d. W latach dwudziestych ubieg\u0142ego wieku nikt nie nazwa\u0142by tego newsem \u2013 \u00f3wczesna publiczno\u015b\u0107 oczekiwa\u0142a od swoich idoli skandali z prawdziwego zdarzenia.<\/p>\n\n\n\n

Pola Negri wspomina\u0142a okres berli\u0144ski w swoich pami\u0119tnikach, a jej \u00f3wczesn\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105 najlepiej oddaje fragment jej wspomnie\u0144:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u017bycie nocne Berlina by\u0142o spektakularne. Jeszcze zanim Hemingway i Fitzgerald sprawili, \u017ce \u201estracone pokolenie\u201d zyska\u0142o s\u0142aw\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, stolica Niemiec ju\u017c zdawa\u0142a si\u0119 wpada\u0107 w samozatracenie. Ostatnim krzykiem mody sta\u0142 si\u0119 jazz grany w ma\u0142ych, eleganckich klubach. By\u0142am zachwycona osza\u0142amiaj\u0105cymi synkopami i uwielbia\u0142am wszystkie nowe ta\u0144ce, kt\u00f3re przedostawa\u0142y si\u0119 przez Atlantyk z Ameryki. Prawie ka\u017cdej nocy wychodzili\u015bmy na miasto. Szampan by\u0142 nasz\u0105 wod\u0105, a \u015bmiech nasz\u0105 filozofi\u0105. Warunki w Niemczech zmieni\u0142y si\u0119 ze z\u0142ych na niemo\u017cliwe. Gwiazdy filmowe b\u0142yskawicznie zast\u0105pi\u0142y dawn\u0105 arystokracj\u0119 jako wytwory wyobra\u017ani. To my zarabiali\u015bmy teraz bajeczne sumy i prowadzili\u015bmy \u017cycie pe\u0142ne przepychu, podczas gdy wielkie rody by\u0142y zmuszone sprzedawa\u0107 swoje maj\u0105tki, aby przetrwa\u0107. Dlatego w\u0142a\u015bnie s\u0142ynny berli\u0144ski jubiler Margraf otrzyma\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakupu kolekcji klejnot\u00f3w Hohenzollern\u00f3w. Na skutek naprawd\u0119 dziwnego splotu okoliczno\u015bci przyszed\u0142 natychmiast do mnie, by pokaza\u0107 niekt\u00f3re z nich. Nie by\u0142o powodu, dla kt\u00f3rego to, co kiedy\u015b nale\u017ca\u0142o do najs\u0142ynniejszego rodu w kraju, nie mia\u0142oby zosta\u0107 sprzedane jednemu z najs\u0142ynniejszych nazwisk w bran\u017cy filmowej. Taka by\u0142a natura czas\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cyli\u015bmy.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n

Obudzi\u0142a si\u0119 we mnie wielka pasja do klejnot\u00f3w. Nie ze wzgl\u0119du na ich pi\u0119kno, ale ze wzgl\u0119du na ich sta\u0142\u0105 warto\u015b\u0107. Waluty mog\u0105 si\u0119 waha\u0107, mog\u0105 powstawa\u0107 i upada\u0107 rz\u0105dy. A na bi\u017cuteri\u0119 zawsze znajdzie si\u0119 rynek. W tamtych czasach posiadanie diament\u00f3w zapewnia\u0142o wi\u0119ksze bezpiecze\u0144stwo ni\u017c konto w banku. Kupi\u0142am zapieraj\u0105c\u0105 dech bransoletk\u0119 z 150-karatowym szmaragdem wysadzanym diamentami, 30-karatowy pier\u015bcionek z diamentem, wspania\u0142e per\u0142y, kolczyki, sprz\u0105czki, a nawet diamentow\u0105 tiar\u0119, o kt\u00f3rej my\u015bla\u0142am, \u017ce nigdy nie znajd\u0119 dla niej zastosowania. By\u0142am pewna, \u017ce tylko prawdziwa kr\u00f3lowa, a nie kr\u00f3lowa filmowa, mia\u0142aby okazj\u0119 do noszenia czego\u015b takiego. (Pola Negri: Memoirs of a Star.<\/em> Doubleday, New York NY 1970)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Das Nachtleben Berlins war spektakul\u00e4r. Noch bevor Hemingway und Fitzgerald die Lost Generation international ber\u00fchmt machten, war diese Stadt dabei, sich selbst zu verlieren. Jazz wurde in den kleinen, schicken Clubs der letzte Schrei. Ich war begeistert von den berauschenden Synkopen und liebte all die neuen T\u00e4nze, die ihren Weg \u00fcber den Atlantik von Amerika fanden. Wir gingen fast jede Nacht aus. Champagner war unser Wasser und Gel\u00e4chter unsere Philosophie.<\/p>\n\n\n\n

Die Bedingungen in Deutschland ver\u00e4nderten sich von schlecht zu unm\u00f6glich. Filmstars ersetzten rasant die alte Aristokratie als Fantasiefiguren. Wir waren diejenigen, die Fabelsummen an Geld verdienten und lebten ein glamour\u00f6ses Leben, w\u00e4hrend die gro\u00dfen Familien gezwungen waren ihre Besitzt\u00fcmer zu verkaufen, um zu \u00fcberleben. Deshalb erhielt der ber\u00fchmte Berliner Juwelier Margraf die M\u00f6glichkeit die Hohenzollernsammlung an Juwelen zu kaufen. Es war schon ein skurriler Lauf der Dinge, dass er unverz\u00fcglich zu mir kam, um mir einige davon zu zeigen. Es gab keinen Grund, warum das, was einst dem ber\u00fchmtesten Namen des Landes geh\u00f6rte, nicht einem der ber\u00fchmtesten Namen des Filmgesch\u00e4fts verkauft werden sollte. Es lag in der Natur der Zeit, in der wir lebten.<\/p>\n\n\n\n

Ich hatte eine gro\u00dfe Leidenschaft f\u00fcr Juwelen entwickelt. Nicht wegen ihrer Sch\u00f6nheit, sondern ihres immanenten Wertes. W\u00e4hrungen k\u00f6nnen schwanken, Regierungen m\u00f6gen aufsteigen und wieder fallen. Es w\u00fcrde immer einen Markt f\u00fcr Juwelen geben. Damals bot der Besitz von Diamanten mehr Sicherheit als ein Bankkonto. Ich kaufte ein atemberaubendes Armband mit einem 150-kar\u00e4tigen, mit Diamanten besetzten Smaragd, einen 30-kar\u00e4tigen Diamantring, pr\u00e4chtige Perlen, Ohrringe, Spangen und sogar ein Diamant-Diadem, von dem ich dachte, dass ich daf\u00fcr nie Verwendung finden w\u00fcrde. Ich war mir sicher, dass nur eine echte K\u00f6nigin, nicht eine Filmk\u00f6nigin, die Gelegenheit haben w\u00fcrde, so etwas zu tragen.<\/p>\n\n\n\n

Rola w niezwykle popularnym filmie Ernesta Lubitscha Madame Dubarry<\/em> otworzy\u0142a Poli Negri drog\u0119 do kariery w USA. Produkcja odnios\u0142a mi\u0119dzynarodowy sukces i przyczyni\u0142a si\u0119 do zniesienia ameryka\u0144skiego embarga na niemieckie filmy, wywo\u0142uj\u0105c kr\u00f3tki, lecz intensywny boom na niemieckie kino, kt\u00f3ry niemal zagrozi\u0142 dominacji Hollywood na \u015bwiatowym rynku. O karierze Negri w Hollywood, jej filmach, romansach i skandalach napisano wiele \u2013 nas interesuje jednak Berlin.<\/p>\n\n\n\n

Pola wr\u00f3ci\u0142a do stolicy Niemiec w politycznie dwuznacznym momencie \u2013 dwa lata po obj\u0119ciu w\u0142adzy przez nazist\u00f3w. W mi\u0119dzyczasie rozwin\u0105\u0142 si\u0119 film d\u017awi\u0119kowy. W USA aktorka zmaga\u0142a si\u0119 z problem dialog\u00f3w po angielsku, natomiast w Niemczech nie stanowi\u0142o to dla niej trudno\u015bci \u2013 perfekcyjnie opanowa\u0142a j\u0119zyk niemiecki i wytrenowa\u0142a g\u0142os. Goebbels nie by\u0142 zachwycony jej pr\u00f3b\u0105 powrotu przed kamer\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce jest \u201e\u017cydowskiego pochodzenia\u201d (w rzeczywisto\u015bci jej ojciec by\u0142 s\u0142owackim Romem), ale sam Adolf Hitler po\u015bwiadczy\u0142 \u201earyjskie pochodzenie\u201d aktorki, kt\u00f3r\u0105 bardzo ceni\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Film Mazurka<\/em>, w kt\u00f3rym Pola prezentuje znakomit\u0105 gr\u0119 aktorsk\u0105, \u015bpiew i dykcj\u0119, sta\u0142 si\u0119 jednym z ulubionych obraz\u00f3w niemieckiego dyktatora. Jej powr\u00f3t do Niemiec w czasie, gdy inne gwiazdy \u2013 na przyk\u0142ad Marlene Dietrich \u2013 bojkotowa\u0142y niemieckie produkcje, a aktorzy pochodzenia \u017cydowskiego masowo wyje\u017cd\u017cali do USA, to raczej niechlubny epizod w \u017cyciorysie gwiazdy. Po wybuchu wojny Negri ponownie opu\u015bci\u0142a Europ\u0119, jednak Ameryka nigdy nie wybaczy\u0142a jej wcze\u015bniejszego kroku, a drzwi wytw\u00f3rni filmowych pozosta\u0142y dla niej zamkni\u0119te. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce w tym okresie nadszed\u0142 czas, aby spieni\u0119\u017cy\u0107 warto\u015bciowe klejnoty Hohenzollern\u00f3w, kt\u00f3re aktorka pozyska\u0142a w najlepszym momencie swojej kariery.<\/p>\n\n\n\n

Powr\u00f3\u0107my na Steglitz. Z tych czas\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 tam kino funkcjonuj\u0105ce do dzisiaj: Titania Palast. Budynek kina jest pomnikiem architektury, ale w \u015brodku nie ma ju\u017c niestety \u015blad\u00f3w dawnego wystroju w styli art deco, niegdy\u015b by\u0142o to eleganckie kino premierowe na 1920 miejsc. Titania Palast otwarto w 1928 roku, tu\u017c przed zast\u0105pieniem film\u00f3w niemych d\u017awi\u0119kowymi. Jeszcze w pierwszym okresie po otwarciu pokazywano tam filmy nieme z sze\u015b\u0107dziesi\u0119cioosobow\u0105 orkiestr\u0105 i programem wodewilowym. Program kina Titania obejmowa\u0142 prapremiery z pobliskich studi\u00f3w oraz specjalne pokazy dla w\u0142a\u015bcicieli kin. W okresie narodowego socjalizmu w Titanii obok lekkich film\u00f3w rozrywkowych pokazywano filmy propagandowe. Budynek kina nie zosta\u0142 zniszczony i po wojnie tam w\u0142a\u015bnie, 26 maja 1945 roku, pod batut\u0105 Leo Borchardta odby\u0142 si\u0119 pierwszy koncert berli\u0144skich filharmonik\u00f3w. Ciekawostk\u0105 jest te\u017c, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w Titanii, podczas blokady Berlina Zachodniego w 1948 roku za\u0142o\u017cono zachodnioberli\u0144ski Freie Universit\u00e4t (Wolny Uniwersytet). Jego studentem z numerem immatrykulacyjnym numer 1 by\u0142 Stanis\u0142aw Karol Kubicki, p\u00f3\u017aniejszy profesor neurologii na FU, syn artysty malarza Stanis\u0142awa Kubickiego.<\/p>\n\n\n\n

Charakterystyczna wie\u017ca kina, wysoka na 24 metry, i trzydziestometrowa wie\u017ca z instalacj\u0105 \u015bwietln\u0105 sta\u0142y si\u0119 symbolem dzielnicy Steglitz. Niestety, z dawnej sali koncertowej i kinowej nie zosta\u0142o dzisiaj nic. Jak wszystkie wsp\u00f3\u0142czesne kina, Titania podzielona jest na wiele mniejszych sal.<\/p>\n\n\n\n

Z s\u0105siedzkich kin na Steglitz ch\u0119tnie i cz\u0119sto korzysta\u0142 Franz Kafka, kt\u00f3ry w roku 1923 mieszka\u0142 na Grunewaldstrasse 30 (na budynku znajduje si\u0119 tablica upami\u0119tniaj\u0105ca pobyt pisarza w tym miejscu). Kafka uwielbia\u0142 kinematograf, a jego przygod\u0119 z kinem dok\u0142adnie opisa\u0142 berli\u0144ski aktor i eseista Hans Zischler w ksi\u0105\u017cce Kafka geht ins Kino.<\/em> Pisarz przebywa\u0142 w Berlinie podczas inflacji. W punkcie szczytowym inflacji, w listopadzie 1923 oku nie mo\u017cna by\u0142o p\u0142aci\u0107 za bilety pieni\u0119dzmi, bo natychmiast traci\u0142y na warto\u015bci. Wobec tego za wst\u0119p trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 w naturze: gorsze miejsca kosztowa\u0142y dwa jajka, lepsze \u2013 p\u00f3\u0142 kilo mas\u0142a. Dopiero wprowadzenie marki Reichsmark zako\u0144czy\u0142o dramat  inflacji i ustabilizowa\u0142o ekonomi\u0119 Niemiec.<\/p>\n\n\n\n

Prominentny krytyk berli\u0144ski filmowy Alfred Polgar skomentowa\u0142 eksploduj\u0105cy po pierwszej wojnie \u015bwiatowej przemys\u0142 filmowy w Berlinie nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

\n

Film zaw\u0142adn\u0105\u0142 Berlinem.  \u2026 Ju\u017c dzisiaj odwiedzaj\u0105cy Berlin obcy, sko\u0142owani \u015bwiat\u0142em jupiter\u00f3w, odnosz\u0105 wra\u017cenie, \u017ce w\u0142a\u015bciwy Berlin jest filmow\u0105 imaginacj\u0105, zbudowan\u0105 jakby z papierowych karton\u00f3w i \u017ce domy s\u0105 ustawione na niby, aby udawa\u0142y prawdziwe miasto. (Alfred Polgar, Mustereung<\/em>, 2004).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

I dzi\u015b kr\u0119ci si\u0119 filmy w Berlinie. Niespieszny przechodzie\u0144 mo\u017ce natkn\u0105\u0107 si\u0119 na zamkni\u0119te dla ruchu drogowego ulice pe\u0142ne przyczep aktorskich do obs\u0142ugi planu filmowego, a je\u015bli trafi na przerw\u0119 obiadow\u0105, mo\u017ce na dodatek posili\u0107 si\u0119 bezp\u0142atnie daniem z filmowego cateringu. Mam znajomego, kt\u00f3ry ju\u017c w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wpad\u0142 na pomys\u0142 zakupu przyczep kempingowych i wynajmuje je z du\u017cym sukcesem ekipom filmowym jako garderoby. Na brak zlece\u0144 nie narzeka. Berlin udaje   cz\u0119sto inne miasta, tak jak w popularnym serialu Gambit kr\u00f3lowej<\/em>, gdzie Frankfurter Allee sta\u0142o si\u0119 Moskw\u0105, a scen\u0119 turnieju szachowego kr\u0119cono w Domu Cumberland, w nieczynnej ju\u017c dzisiaj kawiarni Grosz. Niezwykle interesuj\u0105ce filmowe spojrzenie na Berlin ma re\u017cyserka serialu Unorthodox,<\/em> Maria Schrader. Tak\u017ce w najnowszym filmie I am Your Man<\/em> Schrader stara si\u0119 pokazywa\u0107 Berlin nowoczesny, jasny, wybieraj\u0105c jako miejsca akcji architektur\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, tak\u0105 jak filharmonia, Galeria Jamesa Simona czy inne podobne miejsca. Jej Berlin jest sterylny, czysty, pe\u0142en \u015bwiat\u0142a. Zupe\u0142nie inaczej pokazuje miasto Tom Tykwer w serialu Babylon Berlin<\/em> \u2013 Berlin lat dwudziestych ubieg\u0142ego wieku to miasto ciemne, tak jak ciemne s\u0105 sprawki bohater\u00f3w powie\u015bci Volkera Kutschera, na podstawie kt\u00f3rych powsta\u0142 scenariusz serialu. Jednym z najwa\u017cniejszych plan\u00f3w zdj\u0119ciowych Babylon Berlin<\/em> jest wn\u0119trze ratusza Sch\u00f6neberg, odgrywaj\u0105cego nieistniej\u0105ce ju\u017c przedwojenne prezydium policji. Sto\u0142\u00f3wka ratusza, w kt\u00f3rej i dzi\u015b mo\u017cna zje\u015b\u0107 tani obiad, udawa\u0142a w serialu s\u0142ynn\u0105 restauracj\u0119 Aischinger, kt\u00f3ra sto lat temu znajdowa\u0142a si\u0119 na Alexanderplatz. Niekt\u00f3rzy moi znajomi, na przyk\u0142ad emerytowany s\u0119dzia J. mieszkaj\u0105cy w dawnym centrum filmu niemego na Lankwitz, zarabiaj\u0105 dodatkowe pieni\u0105ce, wynajmuj\u0105c swoje domy produkcjom filmowym. Do domu wkracza wtedy ekipa, przemalowuje \u015bciany na inne kolory, nieraz przywozi swoje meble, innym razem kompletnie zmienia ogr\u00f3d, robi\u0105c grz\u0105dki \u2013 lecz po zako\u0144czeniu zdj\u0119\u0107 jest zobowi\u0105zana do doprowadzenia wszystkiego do pierwotnego stanu po. U s\u0119dziego i w wilii jego s\u0105siad\u00f3w powsta\u0142 w 2016 roku film o Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, a wy\u0142o\u017cona kostk\u0105 brukow\u0105 uliczka przed domem s\u0142u\u017cy\u0142a jako miejsce wypadku Piotra Curie. Rol\u0119 Marii gra\u0142a Karolina Gruszka, a re\u017cyserk\u0105 by\u0142a pochodz\u0105ca z Francji Marie No\u00eblle. Lubi\u0142am tam chodzi\u0107 na plan, zrobi\u0142am wywiad z Karolin\u0105 Gruszk\u0105 i Marie No\u00eblle dla berli\u0144skiego radia i podziwia\u0142am replik\u0119 dyplomu Nagrody Nobla wisz\u0105c\u0105 na \u015bcianie w filmowym pokoju dzieci\u0119cym \u2013 gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie podobno tam Maria Sk\u0142odowska-Curie umie\u015bci\u0142a swoje trofeum. Dobrze pami\u0119tam stalowob\u0142\u0119kitny kolor \u015bcian pokoju dla dzieci, dwa metalowe \u0142\u00f3\u017ceczka i Karolin\u0119 Gruszk\u0119, ucz\u0105c\u0105 si\u0119 na pami\u0119\u0107 francuskich dialog\u00f3w w garderobie-przyczepie.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kapitel 10 Od kiedy wiem, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w mojej dzielnicy \u2014 na Steglitz \u2014 narodzi\u0142 si\u0119 niemiecki film, zupe\u0142nie inaczej patrz\u0119 na okolic\u0119, w kt\u00f3rej mieszkam ju\u017c od trzydziestu lat. Zawsze dziwi\u0142a mnie tablica pami\u0105tkowa na cze\u015b\u0107 Henny Porten, gwiazdy niemego kina i ulubionej aktorki Marleny Dietrich, umieszczona na starej kamienicy przy Albrechtstrasse 40. […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":26494,"template":"","categories":[70,10],"class_list":["post-26335","stsp_text","type-stsp_text","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-issue-35","category-prosa"],"yoast_head":"\nMa\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina - stadtsprachen<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:locale:alternate\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina - stadtsprachen\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kapitel 10 Od kiedy wiem, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w mojej dzielnicy \u2014 na Steglitz \u2014 narodzi\u0142 si\u0119 niemiecki film, zupe\u0142nie inaczej patrz\u0119 na okolic\u0119, w kt\u00f3rej mieszkam ju\u017c od trzydziestu lat. Zawsze dziwi\u0142a mnie tablica pami\u0105tkowa na cze\u015b\u0107 Henny Porten, gwiazdy niemego kina i ulubionej aktorki Marleny Dietrich, umieszczona na starej kamienicy przy Albrechtstrasse 40. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"stadtsprachen\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Stadtsprachen\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-02T15:04:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@stadtsprachen\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/\",\"name\":\"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina - stadtsprachen\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-18T13:55:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-02T15:04:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Startseite\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Texts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/en\\\/text\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/\",\"name\":\"stadtsprachen\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#organization\",\"name\":\"stadtsprachen\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"stadtsprachen\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stadtsprachen.de\\\/de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Stadtsprachen\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/stadtsprachen\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/berlinerliterarischeaktion\\\/\",\"https:\\\/\\\/mastodon.social\\\/@BerlinerLiterarischeAktion\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina - stadtsprachen","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina - stadtsprachen","og_description":"Kapitel 10 Od kiedy wiem, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w mojej dzielnicy \u2014 na Steglitz \u2014 narodzi\u0142 si\u0119 niemiecki film, zupe\u0142nie inaczej patrz\u0119 na okolic\u0119, w kt\u00f3rej mieszkam ju\u017c od trzydziestu lat. Zawsze dziwi\u0142a mnie tablica pami\u0105tkowa na cze\u015b\u0107 Henny Porten, gwiazdy niemego kina i ulubionej aktorki Marleny Dietrich, umieszczona na starej kamienicy przy Albrechtstrasse 40. […]","og_url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/","og_site_name":"stadtsprachen","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Stadtsprachen","article_modified_time":"2026-07-02T15:04:03+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1707,"url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@stadtsprachen","twitter_misc":{"Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/","name":"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina - stadtsprachen","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg","datePublished":"2026-06-18T13:55:00+00:00","dateModified":"2026-07-02T15:04:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/#primaryimage","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/sushant-vohra-PQXeBbWOZ88-unsplash-scaled.jpg","width":2560,"height":1707},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/male-hollywood-na-poludniu-berlina\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Startseite","item":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Texts","item":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/text\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Ma\u0142e Hollywood na po\u0142udniu Berlina"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#website","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/","name":"stadtsprachen","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#organization","name":"stadtsprachen","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png","contentUrl":"https:\/\/stadtsprachen.de\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/cropped-logo_stadtsprachen_taubenblau.png","width":512,"height":512,"caption":"stadtsprachen"},"image":{"@id":"https:\/\/stadtsprachen.de\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Stadtsprachen","https:\/\/x.com\/stadtsprachen","https:\/\/www.instagram.com\/berlinerliterarischeaktion\/","https:\/\/mastodon.social\/@BerlinerLiterarischeAktion"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text\/26335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text"}],"about":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/stsp_text"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text\/26335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26628,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/stsp_text\/26335\/revisions\/26628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stadtsprachen.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}